Cập nhật ngày 15/05/2013 - 23:45:56

           

Công nghiệp điện tử Việt Nam vẫn đứng ở vị trí thấp trong chuỗi giá trị

- Mặc dù được đánh giá là ngành công nghiệp mũi nhọn và đã đạt được một số thành tựu trong thu hút đầu tư FDI, đóng vai trò lớn trong xuất khẩu, nhưng thực tế, ngành điện tử Việt Nam vẫn đang dừng ở mức gia công, lắp ráp, mà chưa tạo ra giá trị gia tăng cao.

Mặc dù được đánh giá là ngành công nghiệp mũi nhọn và đã đạt được một số thành tựu trong thu hút đầu tư FDI, đóng vai trò lớn trong xuất khẩu, nhưng thực tế, ngành điện tử Việt Nam vẫn đang dừng ở mức gia công, lắp ráp, mà chưa tạo ra giá trị gia tăng cao.

Vẫn mới chỉ dừng ở gia công, lắp ráp

Đánh giá về cơ cấu sản phẩm của ngành, Hiệp hội doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho biết, cơ cấu sản phẩm hiện nay trừ một số ít doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài sản xuất phụ tùng linh kiện điện tử xuất khẩu, hoạt động chủ yếu của ngành điện tử Việt Nam (kể cả các liên doanh) là lắp ráp sản phẩm điện tử tiêu dùng phục vụ thị trường nội địa.

Do đó, cơ cấu sản phẩm của ngành điện tử Việt Nam mất cân đối khá nghiêm trọng giữa sản phẩm điện tử tiêu dùng và sản phẩm điện tử chuyên dụng (80/20).

Sản phẩm hàng điện tử tiêu dùng chiếm tỷ lệ khá cao (80%) trong cơ cấu sản phẩm ngành điện tử tại Việt Nam; trong khi công nghiệp sản xuất phụ tùng, linh kiện và công nghiệp phụ trợ lại phát triển chậm, nên tỷ lệ nội địa hóa cũng như giá trị gia tăng của sản phẩm còn thấp.

Ngoài ra, còn có sự mất cân đối đáng kể giữa lắp ráp sản phẩm và sản xuất phụ tùng linh kiện,vật liệu. Số doanh nghiệp sản xuất các phụ tùng linh kiện, vật liệu chỉ bằng ¼ doanh nghiệp lắp ráp. Tỷ lệ nội địa hoá sản phẩm đạt 20-30%, chủ yếu là bao bì, các chi tiết nhựa, cơ khí.

Về phân bổ các doanh nghiệp trên toàn quốc, hiện ngành điện tử Việt Nam có gần 500 doanh nghiệp trong đó khoảng 30% có vốn nước ngoài, tập trung chủ yếu ở Hà Nội và TP.HCM và một số thành phố lớn khác. Tuy nhiên, riêng TP. HCM đã chiếm hơn 50% tổng số doanh nghiệp điện tử trên cả nước.

Hiện nay, các doanh nghiệp FDI, như: Sony, Panasonic, Toshiba, Samsung, JVC... cùng một số doanh nghiệp Việt Nam như VTB (Viettronics Tân Bình) Belco (Viettronics Biên Hòa), Tiến Đạt... chủ yếu lắp ráp sản phẩm điện tử tiêu dùng và điện lạnh phục vụ thị trường tiêu thụ nội địa.

Hầu hết các doanh nghiệp sản xuất hàng điện tử tiêu dùng tại Việt Nam là lắp ráp, công nghệ còn lạc hậu rất nhiều so với khu vực và trên thế giới. Công nghệ của các doanh nghiệp FDI cũng chỉ dừng ở mức khá của khu vực.

Đa phần còn lại là các doanh nghiệp tư nhân với hoạt động chủ yếu là dịch vụ bảo hành, sửa chữa.

 Tuy vậy, ngành công nghiệp Điện tử Việt Nam hiện tại đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu trong nước về sản phẩm điện tử tiêu dùng và công nghệ thông tin thông dụng và có sản phẩm xuất khẩu đi gần 50 nước trong khu vực và trên thế giới. Riêng năm 2012, ngành đã xuất khẩu 20,5 tỷ USD sản phẩm, chiếm 18% kim ngạch xuất khẩu của cả nước và lần đầu tiên đưa sản phẩm điện tử (vượt xuất khẩu dầu thô) trở thành ngành hàng xuất khẩu lớn nhất nước.

Một trong những cố gắng và nỗ lực của các doanh nghiệp Việt Nam là từ chỗ lắp ráp gia công, đã từng bước nghiên cứu, thiết kế và đưa vào chế tạo được nhiều sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam, như Belco, Hanel, Hòa Phát, Tiến Đạt... tiến tới sản xuất ra các linh kiện xuất khẩu.Tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm đạt khoảng 20-30%.

Vẫn còn nhiều triển vọng

Theo dự báo của các chuyên gia, thị trường điện tử thế giới sẽ tăng trưởng mạnh trong thời gian sắp tới, với mức tăng trưởng bình quân 8 - 10%/năm, trong đó sản phẩm chuyên dùng tăng trưởng mạnh hơn (9-10%) trong khi sản phẩm điện tử tiêu dùng chậm hơn, chỉ khoảng 5%.

Các sản phẩm được dự báo sẽ tăng trưởng mạnh, bao gồm các thiết bị kỹ thuật số 15 - 18%, thiết bị viễn thông đặc biệt là điện thoại di động sẽ tăng trưởng rất mạnh, từ 12 đến 15%, máy vi tính nhất là máy tính xách tay sẽ có mức tăng trưởng cao, 10 - 12%.

Một trong những đặc điểm cơ bản của ngành công nghiệp điện tử thế giới là tính chuyên môn hóa và toàn cầu hóa: thay đổi cơ cấu sản xuất và phương thức sản xuất. Theo đó, các công ty, tập đoàn lớn đã không còn “bao sân” từ A đến Z quá trình sản xuất mà chỉ tập trung vào một số khâu có giá trị gia tăng cao (R&D, tiếp thị, bán hàng,...), còn lại họ thuê các công ty khác dưới hình thức đấu thầu.

Quá trình sản xuất cũng được phân chia thành nhiều công đoạn, bố trí mỗi công đoạn ở nhiều quốc gia khác nhau theo yêu cầu và điều kiện cụ thể, tạo ra một mạng lưới sản xuất sản phẩm điện tử mang tính toàn cầu.

Mạng lưới này cung ứng các dịch vụ sản xuất, linh kiện, phụ tùng, xây dựng và vận hành các dây chuyền lắp ráp, vận chuyển, phân phối sản phẩm như một chuỗi khép kín. Các công ty, tập đoàn lớn sử dụng mạng lưới này để giảm chi phí sản xuất và vận chuyển.

Việt Nam nằm trong khu vực Đông Á là khu vực có ngành công nghiệp điện tử phát triển rất mạnh trên thế giới (Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN...), nên cũng không nằm ngoài sự phát triển chung đó.

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã nêu ví dụ của Tập đoàn Intel đầu tư vào TP. Hồ Chí Minh với số vốn đăng ký trên 1 tỷ USD, đến nay kim ngạch xuất khẩu đã trên 1 tỷ USD/năm với hơn 1.000 công nhân, kỹ sư có trình độ xuất sắc vừa làm việc ở Việt Nam, vừa nghiên cứu ở Mỹ và một số quốc gia khác.

Điều quan trọng nhất đó là Intel hoàn toàn yên tâm về khả năng đào tạo, cung cấp nhân lực, tiếp thu và quản lý công nghệ của người Việt Nam.

Bên cạnh đó, rất nhiều tập đoàn điện tử lớn của thế giới đã và đang đầu tư và mở rộng đầu tư tại Việt Nam, đạt kết quả sản xuất-kinh doanh ngày càng ấn tượng.

Năm 2012, riêng Công ty Điện tử Samsung Việt Nam đã xuất khẩu 12,7 tỷ USD, gấp 2 lần năm 2011 và hiện đang đầu tư 2 tỷ USD xây dựng tổ hợp sản xuất mới ở tỉnh Thái Nguyên. Gần đây nhất Tập đoàn Panasonic (Nhật Bản) đầu tư 4 tỷ Yên xây dựng nhà máy sản xuất phụ tùng điện và điện tử tại tỉnh Bình Dương và Tập đoàn Winter (Đài Loan-Trung Quốc) đầu tư 870 triệu USD xây dựng nhà máy sản xuất màn hình cảm ứng tại tỉnh Bắc Giang.

Điều này cho thấy các nhà đầu tư nước ngoài đang đóng góp nhiều cho Việt Nam thông qua sự thành công của họ. Việt Nam trở thành điểm sáng của các công ty điện tử thế giới với lợi thế xuất khẩu tốt.

Với tiềm năng hiện có, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết Việt Nam cần 10 năm nữa để phát triển toàn diện nền công nghiệp điện tử.

Phương Anh
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan