Cập nhật ngày 23/08/2018 - 11:41:51

           

“Ép” Grab, Uber hoạt động như taxi là sai lầm nghiêm trọng!

- Bởi, Grab hay Uber chỉ là một doanh nghiệp nền tảng (platform).

Vẫn giữ thái độ thẳng thắn và mạnh mẽ như mọi khi, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương đã phát biểu như vậy khi được hỏi quan điểm của ông về đề xuất cho rằng, phải coi Grab hay Uber là doanh nghiệp vận tải taxi.

TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương/ Ảnh: CafeF

Đừng triệt tiêu một xu hướng kinh doanh mới

Theo ông Cung, hiện nay, tại Việt Nam đã xuất hiện những doanh nghiệp nền tảng (platform) trong lĩnh vực khách sạn, nhà nghỉ, giao dịch điện tử…

“Đó là xu hướng kinh tế số và kết nối, tạo ra 1 xu hướng kinh doanh mới. Nếu chúng ta không cho DN hoạt động  đồng nghĩa với việc không khuyến khích, giả sử đuổi Uber, Grab đi nhưng không có nghĩa là không cho DN mô hình này xuất hiện. Ông có thể làm mọi thủ tục, rào cản kỹ thuật để hạn chế Uber, Grab vào thị trường nhưng không có nghĩa triệt tiêu phương thức kinh doanh này. Làm như hiện nay là đang triệt tiêu phương thức kinh doanh này, mà làm vậy thì Uber, Grab vẫn phát triển, chỉ người tiêu dùng Việt Nam là thiệt”, ông Cung cho hay.

Ông cũng nêu rõ quan điểm, phải dựa trên xu hướng công nghệ hiện đại, xu hướng kinh doanh mới hiện tại để thay đổi, chứ áp dụng quy định hiện hành vào những kiểu kinh doanh mới là không ổn.

PV: Nếu đã xác định phải dựa trên xu hướng công nghệ hiện đại, xu hướng kinh doanh mới hiện tại để thay đổi, thì Nhà nước phải thay đổi thế nào, thưa ông?

TS. Nguyễn Đình Cung: Trước hết, thí điểm cũng phải dựa trên tư duy mới chứ không phải lấy chuẩn mực cũ thí điểm cho phương thức kinh doanh mới thì không ổn. Điều này thay đổi rất nhiều mối quan hệ trong giao dịch, Uber, Grab không chỉ cung cấp dịch vụ và họ không có quan hệ lao động và xu hướng dần dần sẽ tách ra mỗi người là 1 DN, không cần office, chỉ cần máy tính, điện thoại cũng có thể kinh doanh.

 Xu hướng kinh doanh “freelance” sẽ phát triển, điển hình trong lĩnh vực taxi. Lúc này nhưgnx thứ như bảo hểm, quan hệ lao động sẽ thay đổi rất nhiều. Tại sao phải bắt có quan hệ lao động khi không có quan hệ lao động phát sinh?

Uber, Grab không chỉ kết nối địa điểm nó còn phân tích cung - cầu tại thời điểm đó, bởi họ có dữ liệu để phân tích để biết địa điểm nào ở đầu nhiều xe, ở đâu nhu cầu nhiều, nơi có nhiều xe nó tăng giá lên cũng là một cách điểu chỉnh giá cao sẽ ít người đi hơn… Đó không phải là sự kết nối bình thường, mà sẽ tạo ra cân bằng cung - cầu, và giá được xác định trên phân tích cung - cầu đó. Lúc này quản lý nhà nước cũng phải phát triển, suy nghĩ theo thị trường, sự phát triển của công nghệ và phương thức kinh doanh mới. Đây là phương thức kinh doanh mới nên làm thay đổi các quan hệ giao dịch.

Có thể thấy, Platform này làm cho chi phí giao dịch trở nên = 0, trong khi lại áp đặt quy định nào đó để chi phí giao dịch tăng lên, thì làm sao phát triển được.

Một taxi mở ra không cần gì cả chỉ cần xe là chạy được rồi,… nên chi phí giao dịch, chi phí gia nhập thấp đi thì phải tạo điều kiện triệt để cho nó phát triển.

Rõ ràng mình phải chuyển sang thị trường mạnh hơn, dùng thị trường để giải quyết vấn đề phát triển chứ không phải dùng thủ tục hành chính giải quyết vấn đề thị trường. Dùng hành chính nhà nước can thiệp sẽ chỉ cản trở thị trường chứ không bao giờ thành công cả.

Ngoài ra, quản lý nhà nước cũng phải theo xu hướng bảo vệ người tiêu dùng, phục vụ tốt người tiêu dùng.

Hiện có lo lắng về tính an toàn, an ninh với hành khách đi xe Grab, Uber… song thực tế đây là quan hệ dân sự. Cần thiết thì có những phương thức giáo dục cảnh báo cho người đi xe tự kiểm tra thông tin lựa chọn, giống như một hợp đồng dân sự, không ai chịu trách nhiệm, có tranh chấp thì ra tòa xử lý. Phải tập thói quen đó.

Cần thay đổi tư duy quản lý

PV: Song, hình như, thực tế cho thấy, chúng ta vẫn quản lý những thứ mới với tư duy cũ và cách quản lý cũ, thưa ông?

Ông Nguyễn Đình Cung: Nghị định 86 sửa đổi hiện đang có những quy đinh theo tư duy dùng hành chính nhà nước can thiệp thị trường.

Quản lý nhà nước, mà cụ thể ở đây là Bộ Giao thông Vận tải hiện vẫn đang chủ yếu tạo công cụ cho cơ quan nhà nước can thiệp kinh doanh, bộ máy thụ động ngồi chờ, trong khi đáng ra theo xu hướng thì phải thay đổi chức năng nhiệm vụ theo xu hướng thị trường.

Ví dụ có nghiệp vụ xe khách hợp đồng trước khi chuyển bánh thì phải gửi hợp đồng lên cho sở giao thông vận tải, thì với vài chục ngàn xe khách, một ngày vận chuyển bao nhiêu chuyến xe, rồi lại phải bố trí người nhận hợp đồng… Điều này sẽ gây khó khăn, “hành” DN.

Tư duy của họ vẫn là áp quản lý nhà nước chứ không theo kiểu cũ. Chậm cũng được nhưng phải qua thẩm định độc lập.

PV: Vậy, với việc rà soát điều kiện kinh doanh hiện nay, chúng ta có hy vọng có những thay đổi trong tư duy quản lý hiện nay không, thưa ông?

Ông Nguyễn Đình Cung: Nhìn lại thì có bộ thay đổi, có bộ chỉ làm hình thức, làm cho có. Nhận thức không đồng đều, đó là điều đáng lo. Ngay trong 1 bộ, thì chỗ này nhận thức tiến bộ, chỗ khác thì khác. Người thì nhận thức theo thị trường, dùng cạnh tranh thị trường, người thì lại muốn can thiệp hành chính. Tư duy cũ thì Bộ Giao thông vận tải là điển hình là của cái “không mới”. Chẳng hạn loại hình kinh doanh mới là Uber, Grab thì bộ này lại có xu hướng lấy chuẩn mực cũ để áp dụng cái mới, thí nghiệm như thế sẽ không bao giờ thành công.

Tuy nhiên, hành động cắt giảm các điều kiện kinh doanh hiện nay cũng là cơ hội cực kỳ tốt để thay đổi. Bởi, chưa bao giờ lại có một hoạt động có mục tiêu rõ ràng, áp lực trên xuống mạnh mẽ như vậy. Nhưng sợ rằng sẽ không làm được nhiều, vì thiếu sự thẩm định độc lập. Đáng lý trong lúc này quy trình phải thay đổi, giờ vẫn áp dụng quy trình cũ: bộ trình lên, Bộ Tư pháp thẩm định, rồi cho ý kiến, rồi trả về các bộ tiếp thu… Tư duy của họ vẫn là áp quản lý nhà nước chứ không theo kiểu cũ. Chậm cũng được nhưng phải qua thẩm định độc lập.

Yêu cầu mới thì cách làm cũ thì sợ rằng khó, vì tất cả phụ thuộc vào sự sẵn sàng thay đổi của các Bộ trưởng nên rất rủi ro. Cụ thể như ở dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 86 của Bộ Giao thông Vận tải, tôi thấy, có hiện tượng cài cắm điều kiện kinh doanh ngay từ “định nghĩa”.

Quản lý Nhà nước phải chuyển sang cách làm khác, tư duy phải xây dựng trên hướng thúc đẩy phát triển, phải tạo tư do hơn, an toàn hơn cho người kinh doanh. Mấu chốt vẫn là tư duy và lợi ích.

PV: Trong bối cảnh này, khuyến nghị của ông là gì?

Ông Nguyễn Đình Cung: Theo tôi, vẫn là câu chuyện Thủ tướng phải ép liên tục, Bộ trưởng phải nhận rõ trách nhiệm của mình trước đòi hỏi của xu thế thay đổi, và đồng thời tăng vai trò các cơ quan thẩm định độc lập. Chỉ khi vai trò của thẩm định độc lập được nâng lên thì thực sự mới có những cách làm mới./.

Phương Anh (ghi)
Tin xem nhiều
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan