Cập nhật ngày 19/02/2017 - 16:49:40

           

Để cải cách thành công cần:

"Chuyển trách nhiệm cải cách thành trách nhiệm chính trị của người đứng đầu"

- Nghị quyết 19/2017/NQ-CP về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia vừa mới được ban hành. Phóng viên Tạp chí Kinh tế và Dự báo đã có cuộc trao đổi với ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, VCCI về vấn đề này.

PV: Năm 2017 là năm thứ 4 ban hành Nghị quyết 19. Vậy, theo ông, so với những phiên bản trước, Nghị quyết 19 năm nay có những điểm nhấn gì?

Ông Đậu Anh Tuấn: Tôi cho rằng các phiên bản nghị quyết sau tốt hơn nghị quyết trước. Đối với Nghị quyết 19 năm nay đa dạng, có những nhóm giải pháp cụ thể, có giải pháp nền tảng và cũng có giải pháp mới.

Cụ thể ở chỗ, nhìn vào các giải pháp là biết ngay được trách nhiệm của những bộ ngành là gì?. Nghị quyết lần này tập trung vào các vấn đề nóng của môi trường kinh doanh, ảnh hưởng đến doanh nghiệp mà VCCI đã có ý kiến nhiều lần. Ví dụ như Nghị định 60/2014/NĐ-CP về điều kiện kinh doanh ngành in. Nghị định này yêu cầu: nhập khẩu máy in phải xin phép; người đứng đầu cơ sở in phải có chứng chỉ cao đẳng, đại học ngành in, hay cấm doanh nghiệp nhận hợp đồng in nhượng lại cho bên thứ 3. Đây chính là các rào cản gây phiền toái cho các doanh nghiệp ngành in. Trong Nghị quyết 19 lần này đã đưa ra đường hướng cho Bộ Thông tin và Truyền thông chỉnh sửa Nghị định 60/2014 theo hướng các doanh nghiệp in bao bì nhãn mác của sản phẩm không nằm trong diện điều chỉnh và các giải pháp đơn giản hoá thủ tục hành chính xin cho....

Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, VCCI

Nghị quyết 19 không chỉ tháo gỡ những khó khăn cụ thể, mà còn hướng đến việc tạo lập một môi trường kinhh doanh công bằng, minh bạch và bình đẳng hơn. Ví dụ như: giao cho Bộ Công Thương soạn thảo Luật Cạnh tranh, tăng cường cạnh tranh bình đẳng, giảm độc quyền.

Nghị quyết mới ở chỗ còn có các giải pháp về tư pháp. Nhìn rộng ra môi trường kinh doanh không chỉ là giấy phép, không chỉ là thời gian, cắt giảm thủ tục hành chính mà còn có vấn đề về hệ thống tư pháp hiệu quả, minh bạch. Nghị quyết 19 nói rõ đề nghị toà án phải xét xử minh bạch, nhanh chóng để rút ngắn thời gian, tạo điều kiện cho doanh nghiệp. Đồng thời, kiến nghị hội đồng thẩm phán, toà án tối cao nhanh chóng ban hành hướng dẫn đối với Bộ Luật tố tụng dân sự vừa mới ban hành.

Và điều đặc biệt của Nghị quyết 19 năm nay là nhấn mạnh, nâng cao hơn các thiết chế về trọng tài thương mại. Bởi, ở Việt Nam có một thực trạng là các phán quyết trọng tài thường bị tòa án mang ra hủy, hoặc can thiệp vào vấn đề nội dung của phán quyết trái với bản chất và thông lệ; Hay là rất hiếm khi thừa nhận và công nhận thi hành các phán quyết trọng tài quốc tế tại Việt Nam. Điều này đã tạo ra một môi trường kinh doanh rất khác các nước trên thế giới.

Nhìn tổng thể như vậy sẽ thấy, Chính phủ đang đi rất đúng hướng, vấn đề còn lại của Nghị quyết 19 là làm sao thực hiện được tốt.

PV: Nếu như các nghị quyết 19 trước chủ yếu đưa ra các nhiệm vụ về cải thiện môi trường kinh doanh, thì Nghị quyết 19 lần này còn đề cập đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo ông, điều này có quá tham vọng?

Ông Đậu Anh Tuấn: Tôi cho rằng, nếu môi trường kinh doanh được cải thiện, thì việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia là điều có thể thực hiện được. Cách tiếp cận mới của loạt Nghị quyết 19 là không chỉ so sánh nước mình so với trước, mà còn so sánh với các nước đứng đầu trong khu vực ASEAN, Asean 4, Asean 6, với các chỉ tiêu cụ thể, như: thuế, hải quan, thì đây là cách tiếp cận tốt, vì mình thay đổi, các nước cũng thay đổi.

PV: Báo cáo Năng lực cạnh tranh Toàn cầu 2016-2017 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đánh giá, môi trường kinh doanh của Việt Nam ngày càng cải thiện, nhưng năng lực cạnh tranh quốc gia lại giảm 4 bậc so với năm ngoái. Liệu điều này có ngược với quan điểm của ông về việc môi trường kinh doanh được cải thiện, thì năng lực cạnh tranh quốc gia cũng được cải thiện?

Ông Đậu Anh Tuấn: Không thể phủ nhận rằng, xếp hàng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới là quan trọng, nhưng không phải là đích đến cuối cùng của Việt Nam hướng đến, mà đích đến là môi trường kinh doanh phải thực sự tốt, các doanh nghiệp đánh giá cao.

Theo tôi, các bảng xếp hạng chỉ là cái cớ để thúc đẩy quá trình cải cách. Còn cái kết quả thực chất của việc cải thiện môi trường kinh doanh, năng lực cạnh tranh quốc gia là từ việc cộng đồng doanh nghiệp có được thụ hưởng lợi ích từ các cải cách của Chính phủ hay không?. Vì vậy, chúng ta không nên sốt ruột với các bảng xếp hạng, mà phải nhìn dài hơn, xa hơn. Bởi, nếu thực hiện một cách bài bản, thực chất thì ắt hẳn những thành quả sẽ được phản ánh trong các bảng xếp hạng sắp tới.

PV: Có một thực tế là, khi thực hiện các phiên bản Nghị quyết 19 trước có bộ, ngành rất quyết tâm, nhưng cũng có những bộ, ngành lại thờ ơ. Ông đánh giá thế nào về vấn đề này?

Ông Đậu Anh Tuấn: Tôi cho rằng, chúng ta nên có cái nhìn tích cực về sự chuyển biến của các bộ, ngành trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Những bộ đi đầu trong việc cải cách này có thể kể đến là Bộ Tài chính, mặc dù thuế và hải quan là lĩnh vực tương đối nhạy cảm, nhưng Bộ này đã đơn giản hóa hay xóa bỏ nhiều thủ tục gây phiền hà cho doanh nghiệp; Hay Bộ Công Thương đã thay đổi 123 thủ tục hành chính, xóa bỏ dãn nhán năng lượng, bãi bỏ Thông tư 37…

Nếu bộ, ngành nào cũng như các bộ trên, chủ động rà soát và công bố việc thay đổi thì rất tích cực. Tuy nhiên, thực tế là có bộ rất quyết tâm, nhưng cũng có bộ lại thờ ơ. Điều này có thể một phần do chúng ta còn chưa có trách nhiệm cụ thể với những người đứng đầu. Trong báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra tại phiên họp Chính phủ vẫn thường xuyên có thông tin là bộ này không làm, bộ kia ít chuyển biến, nhưng sau đó lại không có hình phạt hay trách nhiệm gì cả, chỉ phê phán chung chung trong báo cáo rồi thôi.

Chính vì vậy, theo tôi, để cải cách thành công, thì nên chuyển trách nhiệm của cải cách thành trách nhiệm chính trị của người đứng đầu. Khi nào mà người đứng đầu luôn phải trăn trở, đau đáu về việc phải làm gì để cải cách, thì mới có thể thành công. Nếu những cải cách chỉ chuyển động tại các hội nghị, tại các tuyên bố, thì chắc sẽ rất khó. Bởi, để thực hiện cải cách, dấu ấn của người đứng đầu là rất quan trọng.

Nếu nhìn lại các lĩnh vực thay đổi lớn, thì đều có dấu ấn của người đứng đầu, như: Bộ Giao thông vận tải, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương. Vì vậy, nếu Chính phủ muốn cải cách, thì phải biến trách nhiệm của cải cách thành trách nhiệm chính trị của người đứng đầu.

PV: Ngoài việc tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, theo ông, để thực hiện thành công Nghị quyết 19 năm 2017 còn cần phải làm gì?

Ông Đậu Anh Tuấn: Từ kinh nghiệm của 3 nghị quyết trước, tôi cho rằng, cần phải tăng cường sự giám sát thực hiện Nghị quyết 19. Trong đó, cần phát huy vai trò của tổ chức bên ngoài trong việc giám sát thực hiện, như: các hiệp hội ngành hàng, cơ quan thông tấn, báo chí... Phải đặt những câu hỏi, như: Tại sao phải giao nhiệm vụ như vậy mà không hoàn thành? Trách nhiệm cụ thể của người đứng đầu ngành là gì? Sau 3 tháng thực hiện thì chuyển biến như nào, sau 6 tháng, thì chuyển biến như nào? Bộ ngành nào tích cực, chủ động, bộ ngành nào thờ ơ?.../.

PV: Xin cảm ơn ông!

Kim Hiền (thực hiện)
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan