Cập nhật ngày 15/06/2017 - 10:23:55

           

“Made in China 2025”: Kế hoạch tham vọng của Trung Quốc

- Chiến lược này sẽ phát triển ngành sản xuất của Trung Quốc theo hướng công nghệ hiện đại, đưa Trung Quốc trở thành cường quốc sản xuất hàng đầu thế giới.

Sáng kiến đưa Trung Quốc thành nhà sản xuất hàng đầu

Thuật ngữ "Made in China" lần đầu được Thủ tướng Lý Khắc Cường đưa ra trong bản báo cáo công tác chính phủ năm 2015. Cụ thể, tháng 5/2015, Quốc vụ viện Trung Quốc đã thông báo "Made in China 2025" (Sản xuất tại Trung Quốc 2025) là sáng kiến quốc gia nhằm cải thiện công nghiệp sản xuất ban đầu là đến năm 2025, tiếp đó là năm 2035 và 2049. Mục đích là nhằm chuyển đổi Trung Quốc sang một cường quốc sản xuất hàng đầu thế giới.

Trong Made in China 2025, Bắc Kinh xác định 9 nhiệm vụ ưu tiên để phát triển ngành công nghiệp nước này giai đoạn 2015-2025 gồm: Cải thiện hoạt động đổi mới sáng tạo công nghiệp; Kết hợp công nghệ thông tin với công nghiệp; Tăng cường nền tảng công nghiệp; Khuyến khích phát triển các thương hiệu của riêng Trung Quốc; Phát triển công nghiệp xanh; Tạo ra các bước đột phá trong 10 ngành trọng điểm; Thúc đẩy tái cơ cấu lĩnh vực công nghiệp; Phát triển ngành công nghiệp định hướng dịch vụ và các ngành dịch vụ liên quan tới công nghiệp; Quốc tế hóa sản xuất.

Để hoàn thành 9 nhiệm vụ ưu tiên trên, Chiến lược sẽ tập trung vào 5 dự án trọng điểm, trong đó có dự án thành lập các trung tâm đổi mới sáng tạo công nghiệp (15 trung tâm vào năm 2020 và 40 trung tâm vào năm 2025) và dự án thúc đẩy ngành công nghiệp thông minh. 

Made in China 2025 tập trung đổi mới, sáng tạo công nghiệp

Made in China 2025 cũng kêu gọi dựa trên cơ sở thị trường, tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ  và việc sử dụng có hiệu quả hơn sở hữu trí tuệ  trong chiến lược kinh doanh và cho phép các doanh nghiệp tự đưa ra các tiêu chuẩn công nghệ của riêng họ và giúp họ tham gia thiết lập các tiêu chuẩn công nghệ quốc tế.

Chiến lược nêu rõ nguyên tắc đổi mới sáng tạo định hướng sản xuất, nhấn mạnh chất lượng hơn số lượng, đạt được phát triển xanh, tối ưu hóa cấu trúc của ngành công nghiệp Trung Quốc và nuôi dưỡng tài năng con người. Chiến lược được kỳ vọng sẽ nâng cấp toàn diện ngành công nghiệp Trung Quốc, làm cho nó hiệu quả hơn và có thể chiếm phần cao nhất trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Chiến lược này xác định các mục tiêu nâng cao nội địa hóa của các linh kiện cốt lõi và nguyên vật liệu đến 40% vào năm 2020 và 70% vào năm 2025.

Kinh nghiệm tránh bẫy thu nhập trung bình

Liên hợp quốc mới đây đã có bài báo cáo phân tích nhằm giới thiệu chiến lược "Made in China 2025" và đề xuất các nước khác áp dụng chiến lược này nhằm tránh bẫy thu nhập trung bình. Bản báo cáo với tựa đề "Học hỏi từ chiến lược công nghiệp của Trung Quốc" do Giám đốc Cơ quan Chiến lược toàn cầu hóa và phát triển Richard Kozul-Wright và quan chức phụ trách vấn đề kinh tế Daniel Poon đưa ra tại Hội nghị của Liên hợp quốc về thương mại và phát triển.

Để tránh rơi vào tình trạng "thoái hóa công nghiệp sớm", Trung Quốc đã hướng sang kế hoạch sản xuất đến năm 2025, một lộ trình do Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường công bố nhằm hướng đất nước sang hiện đại hóa công nghiệp.

Báo cáo nêu rõ, chiến lược này tập trung vào phát triển các lĩnh vực sản xuất tiên tiến, đồng thời xem xét các dịch vụ của nhà sản xuất, các cách thức mà lĩnh vực sản xuất tập trung vào dịch vụ và công nghệ xanh có thể hỗ trợ tiến trình này.

Báo cáo nhấn mạnh đến việc cung cấp các hỗ trợ chính sách và tài chính nhằm thúc đẩy tiến bộ công nghệ trong 10 lĩnh vực then chốt như công nghệ thông tin thế hệ tiếp theo, người máy và các công cụ máy móc do máy tính công nghệ cao kiểm soát, thiết bị vũ trụ và hàng không, các phương tiện sử dụng năng lượng thay thế, dược phẩm sinh học và thiết bị y tế hiệu suất lớn.

Theo chiến lược này, đến năm 2025, Trung Quốc sẽ có một loạt các doanh nghiệp đa quốc gia cạnh tranh đạt được tiến bộ từ việc nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu. Báo cáo cũng đề cập đến các chính sách tài chính và đầu tư đổi mới ít được chú ý của chiến lược này song lại có vai trò không kém phần quan trọng.

Trong bối cảnh đó, báo cáo nhận định, cách tiếp cận đầu tư dựa trên xu hướng thị trường là một thí nghiệm "táo bạo" để cải thiện khả năng thành công. Đến thời điểm đó, các ngành công nghiệp then chốt của Trung Quốc sẽ áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến việc tiêu thụ năng lượng và vật chất, cũng như ô nhiễm.

Đến năm 2035, Trung Quốc dự kiến trở thành một nước công nghiệp hóa hoàn toàn. Nếu như chiến lược "Made in China 2025" thành công, báo cáo khẳng định điều này sẽ tạo nền móng cho các nguồn tăng trưởng mới. Khi lợi ích của đổi mới được trải đều ra cả nền kinh tế, Trung Quốc sẽ tiến gần hơn mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao. Chính kinh nghiệm của Trung Quốc về các chính sách công nghiệp và tài chính sẽ giúp các nền kinh tế mới nổi có cái nhìn sâu hơn để tránh được bẫy thu nhập trung bình.

Nguy cơ “bãi rác” cho Trung Quốc

Có thể thấy rõ, Made in China 2025 thực chất là quy hoạch, đổi mới cơ cấu sản xuất phù hợp với thị trường trong nước và quốc tế nhằm lành mạnh hoá, thúc đẩy phát triển ngành sản xuất của Trung Quốc. Một điểm đáng lưu ý trong chiến lược "Made in China 2025" là quốc tế hóa sản xuất. Điều này cũng đồng nghĩa rằng mục tiêu của Trung Quốc không còn là hàng Trung Quốc ở khắp thế giới nữa, mà là Trung Quốc sẽ sản xuất trên khắp thế giới. Trung Quốc không mong đợi khi là công xưởng của thế giới vì sản xuất tốn kém năng lượng, sử dụng nhiều lao động, phá hoại môi trường trong nước, cạn kiệt tài nguyên trong khi giá trị gia tăng không nhiều, mà thay vào đó là phát triển các ngành có hàm lượng công nghệ cao.

Thực tế, dù được mệnh danh là công xưởng thế giới, nhưng ngành chế tạo của nước này chỉ dừng lại ở mức trung bình và thấp trong chuỗi giá trị và hàm lượng công nghệ trong lĩnh vực chế tạo toàn cầu. Như vậy, lợi nhuận ngành chế tạo phần lớn rơi vào tay doanh nghiệp nước ngoài và kế hoạch “Made in China 2025” chính là công cụ để Trung Quốc cải thiện tình trạng thua thiệt này.

Kế hoạch này đang tác động trực tiếp tới các nước, nhất là các nước đang phát triển xung quanh Trung Quốc. Ngay sau khi Trung Quốc đưa ra kế hoạch “Made in China 2025", một số ngành sản xuất hàm lượng công nghệ thấp, tập trung nhiều lao động từng một thời đóng vai trò quan trọng trong ngành chế tạo của Trung Quốc như dệt may, sản xuất thiết bị điện giá rẻ đã bắt đầu chuyển dời sang các nước khác ở châu Á, như: Campuchia, Myanmar, Bangladesh và Việt Nam.

Hơn nữa, khi Trung Quốc thay thế công nghiệp lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng và gây ô nhiễm môi trường, thì thiết bị công nghiệp lạc hậu mà Trung Quốc thải loại sẽ được đẩy sang các nước khác, nhất là các nước đang phát triển xung quanh Trung Quốc là điều tất yếu. Các nước như Campuchia và Việt Nam, gần gũi về địa lý với Trung Quốc, sẽ là những điểm đến lý tưởng để Trung Quốc chuyển dịch công nghệ lạc hậu. Nếu không có biện pháp thanh lọc phù hợp, các nước tiếp nhận thiết bị công nghiệp lạc hậu của Trung Quốc sẽ rất nhanh trở thành “bãi rác” công nghiệp trong tương lai./.

Liên Trang
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan