Cập nhật ngày 18/11/2013 - 10:38:21

           

Trách nhiệm bị đùn đẩy, miền Trung vẫn "oằn mình" chịu lũ

- Những ngày qua, các tỉnh miền Trung, mặc dù không bị ảnh hưởng nhiều do siêu bão Hải Yến, nhưng lại đang phải oằn mình chống đỡ với các đợt lũ, lụt. Nguyên nhân phần nhiều là do việc xả lũ đồng loạt của các thủy điện.

Còn tại nghị trường, vấn đề quy hoạch thủy điện với câu trả lời khiến nhiều đại biểu quốc hội “không thể hiểu” của Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng đã khiến dư luận nóng lên.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng

Loại bỏ hơn 400 thủy điện ra khỏi quy hoạch không phải vì sức ép

Cho biết, rà soát quy hoạch là việc làm thường xuyên, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã nhấn mạnh điều này trong phần giải trình trước Quốc hội nội dung quy hoạch tổng thể về thủy điện chiều 13/1/2013.

Dựa trên quan điểm, quy hoạch thủy điện là loại quy hoạch mang tính đặc thù dựa trên tiềm năng lợi thế của nước ta về thủy năng, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho rằng quy hoạch thủy điện, đặc biệt là thủy điện nhỏ, chỉ mang tính định hướng, không phải là quy hoạch bất biến, cố định mà mang tính động và mở. Qua từng thời kỳ có thể rà soát, sửa đổi những quy hoạch không khả thi và có thể bổ sung những quy hoạch khả thi.

Ông Hoàng cũng khẳng định: “Quy hoạch thủy điện trải qua nhiều thời kỳ là quy hoạch chung của cả nước chứ không phải quy hoạch của riêng Chính phủ hay Bộ Công Thương”.

Cụ thể, là vì từ năm 2006 đến nay, theo phân cấp thì tất cả dự án thủy điện nhỏ đều do địa phương phê duyệt quy hoạch. Khi xem xét thì địa phương có tham khảo ý kiến các bộ ngành trung ương nhưng quyết định phê duyệt quy hoạch là của địa phương. 65% thủy điện nhỏ đã được quy hoạch là do địa phương phê duyệt. Trung ương chỉ có 35%.

“Có không ít ý kiến đại biểu cho là tại sao chờ Quốc hội có nghị quyết thì mới rà soát và trong thời gian ngắn thế mà đưa ra hơn 400 dự án loại khỏi quy hoạch. Xin thưa là không phải như vậy” - Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng giải trình.

Ông đưa ra hàng loạt dẫn chứng: ngay từ năm 2005-2009, Bộ Công nghiệp, sau này là Bộ Công thương, đã phối hợp với các địa phương Sơn La, Điện Biên, Quảng Ngãi, Lâm Đồng, Gia Lai loại 10 dự án khỏi quy hoạch. Từ năm 2009-2010 rà soát 38 dự án và 72 vị trí tiềm năng. Năm 2011 rà soát quy hoạch thủy điện miền Trung - Tây nguyên, loại 74 dự án và 72 vị trí tiềm năng. Năm 2012 loại 118 dự án và 156 vị trí tiềm năng. Năm 2013 lại loại tiếp 150 dự án.

“Như vậy suốt quá trình có thủy điện thì chúng tôi đều rà soát chứ không phải do có sức ép mà loại bỏ hàng loạt như thế. Sau khi có nghị quyết của Quốc hội thì đó là điều kiện thuận lợi để chúng tôi phối hợp với các địa phương đẩy nhanh hơn công tác rà soát”, Bộ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh.

 “Riêng về mặt tổn thất, hôm nay trước diễn đàn Quốc hội, với tư cách bộ trưởng Bộ Công thương, tôi xin khẳng định trong số 424 dự án bị loại bỏ, trừ dự án Đồng Nai 6 và 6A thì tất cả hầu như không có chi phí gì vì mới ở giai đoạn nghiên cứu. Nếu có ý kiến cho rằng việc dừng như thế là gây tổn thất cho nhà đầu tư thì tôi xin khẳng định không có căn cứ" – Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nói.

Dẫn số liệu thống kê chưa đầy đủ cho thấy dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A phí khoảng 12 tỷ đồng, trong đó 10 tỷ đồng cho lập dự án đầu tư, 2 tỷ đồng báo cáo đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, ông Hoàng cho biết quyết định giao cho đơn vị làm chủ đầu tư dự án nói rõ: trong quá trình nghiên cứu, chủ đầu tư chỉ được phép đầu tư khi báo cáo đánh giá tác động môi trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Điều này có nghĩa là nếu không khả thi về môi trường thì dự án không được triển khai.

“Tôi chịu trách nhiệm về thông tin này. Dự án này được gác lại một cách bài bản theo đúng quy trình. Rất tiếc là sau khi có ý kiến của dư luận về ảnh hưởng đến môi trường rừng, nên ta đã cho dừng. Dĩ nhiên không thể tránh khỏi thiệt hại ít nhiều cho chủ đầu tư, nhưng tôi nghĩ thà như vậy còn hơn là cho đầu tư rồi sau này có nhiều thiệt hại còn lớn hơn”, ông Hoàng chia sẻ.

Vậy, trách nhiệm thuộc về ai?

Với phần giải trình của Bộ trưởng Hoàng, nhiều đại biểu Quốc hội đã tỏ ý không bằng lòng. Nội dung khiến các đại biểu không hài lòng tập trung ở mấy câu sau: “Quy hoạch thủy điện trải qua nhiều thời kỳ là quy hoạch chung của cả nước chứ không phải quy hoạch riêng của Chính phủ hay Bộ Công Thương... Chúng ta nói về chúng ta chứ không phải chúng ta nói về Chính phủ, cũng không phải chúng ta chỉ nói về bộ, ngành này hay bộ, ngành khác mà chúng ta nói về chúng ta”.

Chính vì thế, một chuyện khá hy hữu xảy ra ở nghị trường: chiều 13/11, khi Quốc hội đang thảo luận nội dung điều chỉnh nghị quyết về đường Hồ Chí Minh thì đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam) đứng lên “xin phép chủ tọa và đại biểu Quốc hội, tôi nói trở lại vấn đề thủy điện”.

 “Tôi không hiểu bộ trưởng nói gì” - đại biểu Ngô Văn Minh thẳng thắn.

Mấu chốt của vấn đề nằm ở từ “chúng ta” được bộ trưởng lặp đi lặp lại. Có nghĩa là câu hỏi được nhiều đại biểu đặt ra liên tiếp nhiều kỳ họp Quốc hội rằng ai phải chịu trách nhiệm về sự yếu kém trong quy hoạch thủy điện và hệ lụy của nó vẫn chưa tìm được địa chỉ. Chúng ta, tức là tất cả hoặc không ai cả. “Chẳng lẽ nó thuộc trách nhiệm của Quốc hội ngồi ở đây?” - đại biểu Minh đặt vấn đề.

Đại biểu Minh nói trước Quốc hội: “Chung quy lại, tôi muốn tham gia ý kiến để Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, thay mặt Chính phủ, báo cáo lại Quốc hội những vấn đề đó cho rõ ý, không thể nói chung như thế, mà như người ta thường hay nói là... đá bóng thì không nên”.

Thực tế, thủy điện đã nằm ngoài kiểm soát

Ngày 3/9/2013, Tạp chí Kinh tế và Dự báo đã đăng tải bài viết "Đập thủy điện và tác hại với người dân 2 bên bờ sông Mekong". Cũng là những vấn đề như thủy điện ở 2 bên bờ Mekong đã nêu trong bài viết này, thì hiện nay, vấn đề ở thủy điện ở Việt Nam được nêu trong một hội thảo gần đây, lại một lần nữa lại gióng lên hồi chuông cảnh báo về những bất cập trong xây dựng thủy điện và việc tìm lời giải đảm bảo lợi ích hài hòa cho các bên không phải là điều đơn giản.

Theo ông Nguyễn Đình Xuân, Giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường tỉnh Tây Ninh, nguyên đại biểu Quốc hội, thì phong trào làm thủy điện rầm rộ 20 năm qua, đặc biệt là 10 năm trở lại đây.

Tác hại của nó, đặc biệt là mất rừng ở thượng nguồn làm gia tăng lũ lụt, hạn hán bất thường ở hạ nguồn đã diễn ra nhiều hơn.

“Hiện nay, các công trình thủy điện đã vượt quá tầm kiểm soát của các cơ quan nhà nước, nhiều công trình kém chất lượng, hồ đập không an toàn”, ông Xuân thẳng thắn.

Phát biểu này không hề sai. Bởi trong mấy năm nay, hàng vạn, hàng chục vạn hộ dân sống ở các vùng dày đặc các dự án thuỷ điện như ở miền Trung đã phải gánh chịu không ít hậu quả từ những trận lũ lụt, những vụ xả lũ, những cơn địa chất có nguồn gốc từ xây đập thuỷ điện… tạo nên.

Việc xả lũ hàng năm của thủy điện Hố Hô ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân

Điều đáng nói là chỉ 2-3 hôm sau câu chuyện trách nhiệm về thủy điện bị đá bóng tại nghị trường, thì những đợt xả lũ bất thần từ 15 nhà máy thuỷ điện ở miền Trung, có nơi chỉ báo cho dân là sẽ xả lũ trước 5-10 phút, đã nhấn chìm nhiều vùng, miền ở Bình Định, Quảng Nam, Quảng Ngãi…15 thủy điện miền Trung đồng loạt xả tràn sau một ngày mưa lớn, khiến miền Trung phải chịu đựng cảnh lũ lụt.

Theo TTXVN, tin từ văn phòng Uỷ ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn cho biết, tính đến 7 giờ sáng 17/11, mưa lũ đã làm 31 người chết (Bình Định: 13 người, Quảng Ngãi: 13 người, Quảng Nam: hai người, Phú Yên: một người, Gia Lai: một người, Kon Tum: một người); hai người mất tích tại Quảng Nam và Gia Lai do lũ cuốn trôi; ba người bị thương ở Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định.

Mưa lũ cũng làm gần 100.000 nhà bị ngập, sập và tốc mái; ngập úng 431ha lúa và hoa màu. Đà Nẵng có năm xã của huyện Hoà Vang và ba phường của quận Cẩm Lệ bị ngập sâu từ 0,5 – 0,7m. Tỉnh Quảng Nam có 29 xã thuộc bốn huyện Đại Lộc, Điện Bàn, Duy Xuyên, Nông Sơn và bốn phường ở thị xã Hội An bị ngập; tỉnh Quảng Ngãi có chín xã thuộc ba huyện Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành ngập sâu từ 0,5-1,5m; thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định bị ngập sâu từ 0,2-0,5m. Các địa phương đã tổ chức di dời 17.889 hộ với 63.091 người ở các tỉnh, thành phố gồm: Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên ra khỏi khu vực nguy hiểm, các vùng bị cô lập và ngập úng đến nơi an toàn. Các ngành chức năng Bình Định và các đơn vị thi công đã kịp thời huy động thiết bị ngay trong mưa lũ, nên đến 21 giờ ngày 16/11, Quốc lộ 19 (đoạn qua đèo An Khê) đã được thông tuyến cho hai làn xe qua lại an toàn.

Nguồn tham khảo:

- http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/580214/toi-khong-hieu-bo-truong-noi-gi.html

- http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/579981/du-an-thuy-dien-loai-khoi-quy-hoach-khong-gay-ton-that-nhieu.html

- http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/15-thuy-dien-mien-trung-dong-loat-xa-tran-2911104.html

Phương Anh
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan