Cập nhật ngày 13/06/2019 - 17:27:29

           

Mở rộng khung thời gian làm thêm cần bảo đảm hài hòa lợi ích các bên

- Chiều ngày 12/6, Quốc hội đã họp phiên toàn thể tại hội trường, thảo luận về dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi). Trong đó, vấn đề mở rộng khung thời gian làm thêm và tăng tuổi nghỉ hưu được nhiều đại biểu quan tâm.

Không để tình trạng tăng giờ làm thêm ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động

Đề cập đến làm thêm giờ, thỏa thuận làm thêm giờ của người lao động, đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm, đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh cho rằng, nói một cách nào đó, đây là vấn đề có tính hai mặt, xem xét ở góc độ nào, thì Quốc hội sẽ đem lại quyền và lợi ích cho người lao động trong quá trình phát triển sản xuất và bảo đảm hài hòa các lợi ích giữa người sử dụng lao động và người lao động. Đây là một vấn đề thực sự khó, bởi đứng ở góc độ này, sẽ thấy như thế này là thuận lợi, nhưng đứng ở góc độ khác lại thấy nó bất lợi.

Quốc hội thảo luận về dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi).

Đại biểu Tâm nêu ý kiến, trước hết cần thấy rằng, làm thêm giờ xuất phát từ nhu cầu gì, đặt vấn đề làm thêm giờ mà chỉ nhìn ở góc độ thuận lợi cho người lao động trong việc tăng thu nhập, đứng ở một góc độ nào đó xem xét, thì có vẻ như quan tâm đến lợi ích của người lao động.

Mặt khác, đối với người sử dụng lao động, nếu đưa ra khung pháp lý như vậy, thì muốn sử dụng người lao động phải thỏa thuận để người lao động đồng ý làm thêm giờ và có một khung khá rộng so với trước đây để người lao động và người sử dụng lao động có thể thỏa thuận được nhằm đáp ứng đơn hàng, đáp ứng nhu cầu cần thiết, cấp bách của một doanh nghiệp trong quá trình sản xuất.

Theo đại biểu Tâm, nhìn vào bản chất vấn đề và sự tiến bộ của xã hội, thì rõ ràng nếu đặt ra vấn đề làm thêm giờ có vẻ như đi ngược lại sự tiến bộ của xã hội. Chúng ta thử tính một năm, người lao động làm bao nhiêu giờ, người lao động có bao nhiêu thời gian để nghỉ ngơi, phục vụ cho các nhu cầu khác ngoài lao động, như: học tập, giải trí; phục vụ cho việc xây dựng gia đình, con cái… Vậy 400 giờ lao động đó, người lao động có thể có thêm thu nhập.

Nếu hỏi công nhân có nhu cầu không, theo đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm, nếu nói rằng công nhân có nhu cầu làm thêm, thì rõ ràng hiểu không đúng bản chất vấn đề. Nhưng công nhân cần làm thêm không? Công nhân cần. Cần để làm gì? Cần để có thêm thu nhập, vì đồng lương, thu nhập hiện nay so với trang trải, nhu cầu cuộc sống tối thiểu của người công nhân, thì nó còn quá khó khăn, eo hẹp, thiếu thốn nên người công nhân cần có thu nhập thêm để trang trải điều đó.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm cho rằng, Quốc hội cần đưa ra chính sách để người công nhân làm ít giờ nhưng lương, thu nhập tăng lên. Điều này vừa có lợi cho người công nhân, vừa có lợi cho người sử dụng lao động. Không phải không tăng giờ là không quan tâm đến người lao động, nhưng quan tâm đến người lao động theo một chính sách khác sẽ ưu việt, thỏa đáng hơn.

Trái ngược với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm, đại biểu Phạm Văn Tuân, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Bình cho rằng, trong luật hoàn toàn người lao động tự nguyện tham gia và không bắt buộc làm thêm giờ. Con người sinh ra bình đẳng, ai cũng có mưu cầu hạnh phúc và hạnh phúc đó không phải bằng tiền, nhưng tiền rất quan trọng để có hạnh phúc. Do vậy, bất kỳ người lao động nào cũng có quyền làm thêm giờ để có thêm thu nhập cho gia đình, để xây dựng xã hội tốt hơn.

Bên cạnh đó, cần đưa ra quyết định rõ ràng là một số nghề nghiệp gây nguy hiểm, đặc biệt nguy hiểm cho nhiều người, như: lái xe đường dài, lái xe bus, máy bay, thì có thể không cho làm thêm giờ, thậm chí có quy định lái xe trong giờ nhất định phải nghỉ để đảm bảo sức khỏe và sự tỉnh táo để không gây tai nạn giao thông.

Tuy nhiên, theo đại biểu Phạm Văn Tuân, trong xã hội hiện nay, vẫn có những trường hợp không muốn làm thêm giờ nhưng vẫn phải làm thêm giờ. Ví dụ, từ câu chuyện của 400.000 cán bộ y tế hiện nay. Nếu tính trung bình 1 cán bộ y tế trong 1 tháng trực từ 5-8 buổi trừ đi 8 tiếng làm việc bình thường, thì họ làm thêm 16 giờ trong ngày trực, trong 1 tháng tính trung bình chỉ 5 ngày trực thôi họ làm thêm 80 giờ và 1 năm họ làm thêm 1.000 giờ. Nếu các đơn vị thiếu người, đặc biệt là đơn vị y tế công lập, mà bác sĩ nhảy ra ngoài làm tư nhân, thì thời gian họ trực nhiều hơn và thời gian làm thêm của họ là 1.500- 2.000 giờ.

Song, đại biểu Tuân cho rằng, câu chuyện ở đây là tiền trực quá thấp, nếu trực suốt ngày suốt đêm như vậy được thêm 115.000 đồng ở đơn vị y tế loại 1, còn đơn vị y tế loại 2 chỉ được 95.000 đồng và số tiền phụ cấp này không đủ để tái tạo sức lao động và người nhân viên y tế đang ngày đêm khám bệnh chữa bệnh cứu người, nhưng họ rất mệt mỏi vì làm việc quá giờ, rất thiếu thốn vì tiền trợ cấp, tiền phụ cấp cho trực quá ít.

Về vấn đề này, đại biểu Cầm Thị Mẫn, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cho rằng, việc mở rộng khung thỏa thuận về giờ làm thêm tối đa đến 400 giờ trên cơ sở nguyên tắc thỏa thuận là hợp lý nhằm tăng khả năng cạnh tranh của thị trường lao động, đáp ứng nhu cầu của người lao động và người sử dụng lao động. Song đại biểu cũng đề nghị, cần xem xét bổ sung quy định trả lương lũy tiến khi làm thêm giờ với mức lương cao hơn và chỉ áp dụng làm thêm tối đa 400 giờ/năm ở một số doanh nghiệp, ngành nghề chủ yếu và trong thời điểm nhất định.

Tán thành với quy định của dự thảo, đại biểu Trần Văn Tiến, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc cho biết, có một bộ phần người lao động muốn tăng thêm giờ làm thêm để có thêm thu nhập, nhưng phần lớn người lao động không muốn tăng thêm giờ làm thêm. Thực tế tại các doanh nghiệp và người lao động phải làm thêm, vượt giờ rất nhiều. Đại biểu bày tỏ đồng tình về việc thỏa thuận mở rộng khung thỏa thuận về giờ làm thêm trong trường hợp đặc biệt, nhưng không quá 400 giờ/năm. Để tránh tình trạng tăng giờ làm ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động, bên cạnh quy định số giờ làm thêm trong ngày không quá 50% số giờ làm việc bình thường và không quá 12 giờ/ngày, đại biểu Trần Văn Tiến cũng đề nghị dự thảo cần bổ sung quy định số giờ tối đa trong một tháng như Luật hiện hành.

Tăng tuổi nghỉ hưu cần phù hợp với từng nhóm đối tượng

Về vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang cho rằng, lần sửa đổi này đã điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung những nội dung cần thiết nhằm khắc phục những bất cập hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành luật, kịp thời đáp ứng sự phát triển của thị trường lao động, thể chế hóa quy định của Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu hội nhập và đặc biệt là thực hiện mục tiêu bình đẳng giới.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang. ẢNh: quochoi.vn

Góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng, các căn cứ, phương án Chính phủ đưa ra vừa bảo đảm quyền, trách nhiệm của người lao động, có tính đến điều kiện, tính chất lao động và nhiều yếu tố khác. Việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu không phải là vấn đề mới, qua nắm bắt dư luận xã hội cho thấy, còn nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề này, tuy nhiên việc điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là cần thiết.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, quy định về tuổi nghỉ hưu tiện tại được quy định cách đây gần 60 năm đến nay các điều kiện về kinh tế xã hội, điều kiện lao động, sức khỏe, tuổi thọ trung bình, yêu cầu phát triển đất nước thay đổi rất nhiều, nên việc tăng tuổi nghỉ hưu đã chín muồi. Dự báo trong 15 năm tới, thì mỗi năm chỉ tăng khoảng 100.000 lao động/năm, như vậy trong tương lai sẽ rất thiếu lao động. Đối với nữ, việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ tăng số năm đóng bảo hiểm xã hội và sẽ tăng lương hưu đối với lao động nữ, tăng tuổi nghỉ hưu sẽ có thêm cơ hội phát triển đối với lao động nữ.

Đồng thời, nữ đại biểu đoàn Bắc Giang cũng bày tỏ ủng hộ quy định về quyền được nghỉ hưu sớm đối với một số nhóm lao động đặc thù. Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, rà soát, bổ sung căn cứ khoa học, thực tiễn về lao động thuộc ngành nghề nào cần được nghỉ hưu sớm và sớm hơn bao nhiêu lâu. Bên cạnh đó, cũng lưu ý việc điều chỉnh tuổi hưu cần tính toán bảo đảm đồng bộ với các chính sách khác về lao động, an sinh xã hội một cách tổng thể, cần được tuyên truyền đầy đủ để tạo ra sự đồng thuận.

Đại biểu Trương Phi Hùng, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Long An cho rằng, đối với những ngành nghề đặc biệt, người lao động được quyền nghỉ hưu sớm hoặc muộn hơn 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu chung. Tuy nhiên, cần xem xét, cân nhắc tuổi nghỉ hưu của các đối tượng là công nhân lao động trực tiếp trong khu vực sản xuất dịch vụ và một số ngành nghề đặc thù. Đối với những đối tượng này, có thể xem xét chưa tăng tuổi nghỉ hưu hoặc có lộ trình tăng chậm hơn.

Đại biểu tỉnh Long An đề nghị, việc xét tăng tuổi nghỉ hưu cần có lộ trình phù hợp để tránh gây sốc về tình trạng thất nghiệp, cũng như không gây tác động tiêu cực đến thị trường lao động. Người lao động hiện nay đang làm việc trong điều kiện lao động còn rất khó khăn so với các nước trong khu vực, mức sinh hoạt đảm bảo cho cuộc sống của họ còn hạn chế. Các nước tiên tiến tăng tuổi hưu họ vẫn có thể làm việc được vì sử dụng công nghệ cao, làm việc chỉ cần bấm nút. Vì vậy, đại biểu Trương Phi Hùng cho rằng, các yếu tố trên sẽ quyết định tuổi hưu của người lao động và nếu trong trường hợp có tăng tuổi nghỉ hưu, thì nên chia theo nhóm lao động. Nhóm lao động trong cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và nhóm lao động trong doanh nghiệp ngoài công lập.

Mặc dù vậy, đại biểu Trương Phi Hùng băn khoăn, hàng năm nước ta có khoảng 200.000 sinh viên tốt nghiệp ra trường, đó là đội ngũ trẻ, khỏe, đủ năng lực và là nguồn nhân lực có chất lượng. Vậy, nếu áp dụng ngay quy định tăng tuổi nghỉ hưu, thì có một phần cản trở lực lượng lao động trẻ, do đó, vấn đề tăng tuổi hưu cần phải tính toán kỹ.

Đồng tình với đề xuất độ tuổi nghỉ hưu của nam là 62, nữ là 60, tuy nhiên đại biểu Vũ Thị Nguyệt, đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cho biết, vẫn có nhiều cử tri cũng như các vị đại biểu Quốc hội băn khoăn về đề xuất này. Đại biểu Vũ Thị Nguyệt đề nghị, nên sửa theo hướng quy định quyền được nghỉ hưu ở các độ tuổi khác nhau đối với từng ngành nghề cụ thể và có thể quy định cụ thể trong luật này hay trong các luật chuyên ngành khác. Đối với các trường hợp được nghỉ hưu sớm do tính chất công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, cần xem xét yếu tố mức hưởng bảo hiểm xã hội để tránh thiệt thòi cho các đối tượng này khi nghỉ hưu sớm.

Còn về phương án thực hiện lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu, Chính phủ đề xuất 2 phương án, nữ đại biểu tỉnh Hưng Yên cho rằng, 2 phương án này đều có ưu điểm và hạn chế riêng. Chính phủ đề xuất chọn phương án, nhưng theo đại biểu, phương án 1 mất quá nhiều thời gian để thực hiện theo lộ trình, đặc biệt đối với lao động nữ. Trong khoảng thời gian 15 năm có nhiều ngành nghề có sự biến đổi, phân bố, sắp xếp lao động vì thế cũng biến đổi theo. Chưa tính đến tuổi thọ của luật này liệu có thể kéo dài đến 15 năm không? Do đó, đại biểu Vũ Thị Nguyệt đề xuất phương án từ năm 2021 mỗi năm tăng 3 tháng đối với nam và 5 tháng đối với nữ. Như vậy lộ trình hoàn thành sau 8 năm và 12 năm. Đây là khoảng thời gian phù hợp để chúng ta có thể đáp ứng sự biến đổi của thị trường lao động cũng như trước mắt không gây xáo trộn cho xã hội.

Giải trình thêm tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung cho biết, tăng tuổi nghỉ hưu là xu hướng chung của thị trường lao động và cũng là nhu cầu thực tế của Việt Nam hiện nay. Điều chỉnh tuổi nghỉ hưu chưa bao giờ là dễ dàng, các nước trên thế giới khi thực hiện đều vấp phải sự không đồng tình, nhưng vì lợi ích chung, vì sự phát triển bền vững của quốc gia thì rút cuộc họ đều quyết định theo hướng đó.

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cũng nêu rõ, vấn đề này được thực hiện có lộ trình và có sự khác biệt giữa các nhóm đặc thù. Trường hợp đặc biệt kéo dài tuổi nghỉ hưu thêm so với mặt bằng chung dự kiến sẽ chỉ áp dụng cho 17 thẩm phán tòa án nhân dân tối cao, nữ thứ trưởng và các nhà khoa học quản lý…/.

Hồng Ánh
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan