Cập nhật ngày 14/02/2018 - 15:12:03

           

Nhìn lại CPI năm 2017, dự báo và những giải pháp kiểm soát cho năm 2018

Lạm phát là một trong những trụ cột của kinh tế vĩ mô (tăng trưởng, lạm phát và việc làm), là một chỉ tiêu quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô. Do vậy, theo dõi diễn biến của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) để thấy tín hiệu, cảnh báo và có những giải pháp cần thiết, hiệu quả để kiểm soát là nhiệm vụ quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô trong năm 2018.

2017 - Năm kim soát lm phát thành công

Theo Tng cc Thng kê, CPI tháng 12/2017 tăng 0,21% so vi tháng trước. CPI bình quân năm 2017 tăng 3,53% so vi bình quân năm 2016, dưới mc tiêu Quc hi đ ra. CPI tháng 12/2017 tăng 2,6% so vi tháng 12/2016, bình quân mi tháng tăng 0,21%.

Biu đ: Din biến CPI 12 tháng năm 2017


Ngun: Tng cc Thng kê

Nhìn li din biến CPI năm 2017 (Biu đ), có th thy ni lên mt s đim đáng chú ý như sau:

- CPI quý I có chiu hướng gia tăng. Đến quý II, CPI có xu hướng gim. Quý III, CPI có chiu hướng gia tăng cao nht trong năm 2017. Quý IV, CPI vn tiếp tc tăng, song mc đ tăng thp hơn quý III.

Din biến CPI trong năm cho thy, tháng 05/2017, CPI là tháng có ch s thp nht trong năm (gim 0,53% so vi tháng trước). Bi, có 7/11 nhóm nhóm mt hàng tăng giá không đáng k, nhưng có ti 4 nhóm mt hàng giảm giá mnh.

Nguyên nhân làm gim CPI tháng 05/2017 là ch s giá nhóm lương thc gim 0,06% do các tnh phía Bc đang bước vào v thu hoch lúa Đông Xuân, cùng vi tình hình xut khu lúa go gim, nên giá mt s loi go gim kéo theo ch s nhóm lương thc gim so vi tháng trước. Ch s giá nhóm thực phẩm gim 2,27% (nhóm hàng có t trng cao nht trong nhóm hàng ăn và dch v ăn ung), làm ch s CPI chung gim khong 0,51%, ch yếu gim nhóm tht tươi sng. Giá xăng gim 520 đng/lít, du diesel gim 550 đng/lít vào các ngày 05/05/2017 và ngày 20/05/2017, dn ti ch s giá nhóm nhiên liu gim 0,71% so vi tháng trước, góp phn gim CPI chung khong 0,03%. Đây cũng là mc CPI thp nht trong khong gn 10 năm tr li đây. Bình quân 05 tháng, lm phát cơ bn là 1,56%, thp hơn mc kế hoch 1,6%-1,8%.

Tháng 08/2017, CPI tăng cao nht 0,92% so vi tháng trước đó. Trong 11 nhóm hàng hóa và dch v chính có 10 nhóm hàng tăng giá, đó là: thuc và dch v y tế, đây cũng là nhóm tăng cao nht vi 2,86%, ch có một nhóm giảm là bưu chính vin thông vi mc gim 0,04%. Chỉ số CPI tháng 08/2017 có mức tăng khá cao do một số nguyên nhân, như: chỉ số giá nhóm thc phm tiếp tục tăng cao do ảnh hưởng mưa bão; giá trng các loi tăng 2,59% do nhu cu nguyên liu tăng đ chun b làm bánh phc v dp Tết Trung thu.

Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của mưa bão và lũ quét cũng làm cho giá rau xanh tăng 3,89% so với tháng trước. Chỉ số giá nhóm thc phẩm tăng 1,64%, góp phần tăng chỉ số CPI khoảng 0,37%. Ngoài ra, giá xăng, du được điu chnh tăng hai đt vào ngày 04/08 và ngày 19/08, giá xăng tăng 1.110 đng/lít, giá du diezen tăng 470 đng/lít làm cho chỉ số giá nhóm giao thông tăng 2,13%. T ngày 01/08/2017, giá gas trong nước cũng điu chnh tăng 27.000 đng/bình 12 kg, tăng 8,91% so với tháng 07/2017 do giá gas thế gii tăng 85 USD/tn lên mức 440 USD/tn.

Đi vi nhóm dịch vụ y tế là nhóm hàng có ch s tăng cao nht trong 11 nhóm hàng chính, nguyên nhân là do giá dịch vụ y tế cho đối tượng không có thẻ bảo hiểm y tế tăng theo quyết định của UBND 17 tỉnh, thành phố trc thuộc Trung ương được quy định trong Thông tư số 02/2017/TT-BYT, ngày 15/03/2017 của Bộ Y tế, nên ch s giá nhóm dch v y tế tăng 3,72% khiến cho CPI tăng khong 0,14%. Bên cnh đó, mt s tnh, thành ph trc thuc Trung ương thc hiện tăng hc phí theo l trình ca Ngh đnh s 86/2015/NĐ-CP, ngày 02/10/2015 ca Chính ph.

- Lm phát cơ bn (CPI sau khi loi tr lương thc, thc phm tươi sng; năng lượng và mt hàng do Nhà nước qun lý bao gm dch v y tế và dch v giáo dc) tháng 12/2017 tăng 1,29% so vi cùng kỳ; năm 2017 so năm 2016 tăng 1,41%. Bình quân năm 2017, lm phát cơ bn là 1,41% thp hơn mc kế hoch 1,6%-1,8% cho thy, chính sách tin t vn đang được điu hành n đnh. Điu đó chng t tác đng ca yếu t tin t đi vi lm phát không nhiu.

- CPI bình quân năm 2017 tăng 3,53% so vi năm 2016, CPI tháng 12/2017 so vi tháng 12/2016 tăng 2,6%. Như vy, mc tiêu kim soát lm phát, gi mc CPI bình quân năm 2017 dưới 4% đã đt được trong bi cnh điu chnh được gn hết giá các mt hàng do Nhà nước qun lý đt ra trong năm 2017.

Bình quân năm 2017 so vi năm 2016, lm phát chung có mc tăng cao hơn lm phát cơ bn, điu này phn ánh biến đng giá do yếu t th trường có mc tăng cao, đó là giá lương thc thc phm, giá xăng du và yếu t điu hành giá c qua vic điu chnh tăng giá dch v y tế và giáo dc.

- Cơ hi do CPI tăng thp dưới mc tiêu ca Quc hi có nhiu, nhưng có th nhn din trên mt s mt đáng lưu ý như sau: Lm phát thp có điu kin tp trung hơn cho tăng trưởng. Mt khi CPI tăng thp có điu kin h lãi sut cho vay, va đ to điu kin cho vic vay vn khi nghip, h tr doanh nghip đng vng trên th trường, va gim chi phí, tăng hiu qu và năng lc cnh tranh.

Đây cũng là thi cơ đ tăng trưởng tc đ tín dng. Ngoài ra, khi CPI, t giá VND/USD tăng thp, ngun ngoi t còn tn đng ln trong dân, Ngân hàng Nhà nước có th đy mnh vic mua ngoi t, cũng như s chuyn hóa t ni t sang ngoi t ca các t chc, cá nhân. Như vy, năm 2017 kim soát lm phát đã góp phn quan trng vào vic n đnh kinh tế vĩ mô, to đà cho tăng trưởng kinh tế, to ra dư đa quan trng đ ci thin môi trường kinh doanh, nâng cao năng lc cnh tranh ca quc gia.

- Không ch đm bo mc tiêu Quc hi đt ra, mà Chính ph còn thc hin thêm được mt bước là chuyn các loi phí dch v công theo tín hiu ca th trường gn vi quá trình đi mi cơ chế tài chính, biên chế và t chc nhân s ca các đơn v s nghip công lp. Năm 2017 đã ni tiếp thành công ca Chính ph trong kim soát lm phát, đã hoàn thành ch tiêu Quc hi giao là kim soát lm phát dưới 4%. Đây là thành qu đáng được ghi nhn trong bi cnh nn kinh tế thế gii cũng như trong nước có nhiu thách thc, biến đng.

Nguyên nhân do đâu?

Nguyên nhân ca CPI năm 2017 tăng thp là s cng hưởng ca c các yếu t khách quan và ch quan. C th như sau:

- Nn tng kinh tế vĩ mô tiếp tc được thiết lp vng chc, môi trường kinh doanh được ci thin vi s ghi nhn ca các t chc quc tế. Nn tng tài chính được cng c, h tr cho tăng trưởng vi vic cơ cu th trường tài chính chuyn biến tích cc theo hướng gim dn ph thuc vào khu vc ngân hàng, cung ng vn t th trường vn gia tăng.

V cân đi ngân sách, bi chi so vi GDP năm 2017 mc thp nht trong 4 năm gn đây. Cơ cu thu - chi ci thin tích cc hơn, đáp ng yêu cu tái cơ cu ngân sách. T trng thu ni đa trong tng thu ngân sách nhà nước chiếm 81,5%, cao hơn giai đon 2011-2015 (68%), dn tiến ti mc tiêu giai đon 2016-2020 (84%-85%). Cùng vi đó, thu ngân sách nhà nước đt cao hơn kế hoch do các khon thu chính đu vượt và bng d toán. N công so vi GDP d kiến gim còn 62,6% so vi cui năm 2016 là 63,6%, do tăng trưởng kinh tế kh quan cùng vi các gii pháp đng b v cơ cu li ngân sách, n công ca Chính ph. Theo đó, dư n và áp lc tr lãi ca Chính ph có xu hướng gim.

Các ch s kinh tế vĩ mô vi các k lc mi, như: kim ngch xut - nhp khu đt mc 400 t USD, xut siêu 2,7 t USD; k lc v vn đu tư trc tiếp nước ngoài và gii ngân vn đu tư, ch s thành lp doanh nghip (có hơn 120.000 doanh nghip thành lp mi); thu hút gn 13 triu khách du lch. C 3 khu vc kinh tế đu tăng trưởng tt vi đng lc dn dt là công nghip chế biến, chế to, dch v và du lch. Môi trường đu tư, kinh doanh ca Vit Nam tăng 14 bc; ch s đi mi sáng to tăng 12 bc; cht lượng tăng trưởng có du hiu ci thin…

- Chính ph đã điu hành giá linh hot, bám sát tình hình, din biến ca th trường, đi đúng l trình đt ra, không đ xy ra hin tượng tăng giá quá cao vào mt thi đim, cung - cu hàng hóa được đm bo. Bên cnh đó, Chính ph phi hp cht ch, hiu qu gia chính sách tin t vi chính sách tài khóa, thương mi đã góp phn b tr cho công tác điu hành giá, duy trì n đnh kinh tế vĩ mô.

- Các b qun lý ngành, lĩnh vc đã có s phi hp cht ch, d báo và đưa ra các kch bn điu hành, kiến ngh các gii pháp phù hp đ tho lun, tham vn ti Th tướng Chính ph. Chính ph trong điu hành lm phát đã rt coi trng bo đm mc tiêu n đnh kinh tế vĩ mô, tăng trưởng cho nn kinh tế.

- Chính ph và các b, ngành, đa phương thường xuyên quan tâm cp nht thông tin giá c trên đa bàn, cp nht thường xuyên thông tin th trường và kiên trì điu hành giá theo tín hiu th trường là nhng nhân t đ thc hin kim soát lm phát trong năm 2017.

D báo CPI năm 2018

Vi nhng nn tng tích cc ca năm 2017, trin vng CPI năm 2018 tiếp tc được d báo là vn kim soát được mc như mc tiêu đ ra. Theo đó, trong năm 2018, giá c th trường hàng hóa Vit Nam trong thi gian ti d báo s chu tác đng ca nhiu yếu t. Trong đó, đáng chú ý là dch bnh đi vi vt nuôi luôn có nguy cơ xy ra, gây nh hưởng ti ngun cung và giá c các mt hàng thc phm. Thi tiết, khí hu vn là yếu t có kh năng nh hưởng ln ti hot đng sn xut nông nghip và ngun cung nông sn trên th trường. Ngoài ra, trin vng tăng giá ca nhóm hàng nhiên liu năng lượng trên th trường thế gii cũng s nh hưởng ti giá xăng bán l trong nước.

Gi lm phát mc 4% cũng là mt thách thc không nh, khi các gii pháp đ thúc đy tăng trưởng năm 2017, như: đy nhanh đu tư, ni tăng trưởng dư n tín dng… có th tác đng tr ti din biến CPI trong năm 2018.

Lm phát năm 2018 s chu áp lc ch yếu t vic điu chnh tăng giá dch v công và giá thc phm. Giá dch v công năm 2018 tiếp tc được điu chnh theo l trình tăng giá giai đon 2016-2020, nên được d báo đóng góp vào lm phát tng th, tương đương năm 2017, khong 2-2,5 đim %. Trong khi đó, giá thc phm tht ln 2017 gim ch yếu do dư cung. Do vy, nhiu kh năng, năm 2018 giá thc phm s phc hi khi ngun cung tht ln gim do ngành chăn nuôi có nhng điu chnh tác đng không nh đến lm phát năm 2018.

Tác đng tr ca yếu t tin t đến lm phát t năm 2017 sang năm 2018 không ln, do h s thâm dng tín dng trong năm 2017 ước đt 2,04 ln, gim so vi mc 2,81 ln ca năm 2016. Giá hàng hóa thế gii s không gây áp lc nhiu lên lm phát, do d báo ít biến đng trong năm 2018 và giá du được d báo ch tăng nh 6% so vi mc tăng 24% ca năm 2017.

Gi thiết tăng trưởng GDP năm 2018 có th đt 6,5%-6,8%. Theo đó, 6,5% là mc tăng trưởng ti ưu không gây áp lc lên lm phát, tăng trưởng 6,8% là mc có th đt được khi các bin pháp kích cu được áp dng, nhưng s gây áp lc lm phát cu kéo cho năm 2018. Bên cnh đó, nếu các chính sách ci thin cung phát huy tác dng, thì d báo tăng trưởng GDP năm 2018 có th đt mc cao hơn.

Da vào nhng nhân t nêu trên, lm phát năm 2018 d báo s tiếp tc mc thp, khong 4% trong các năm 2018 và năm 2019. 

Căn c vào các yếu t vĩ mô, tình hình chính tr, kinh tế trong nước và quc tế, các cơ quan qun lý nhà nước là: Tng cc Thng kê, B Tài chính và Ngân hàng Nhà nước cũng đã đưa ra d báo ch s CPI trong năm 2018 đu mc dưới 4%. T các d báo đó, ngày 27/12/2017, ti phiên hp năm đánh giá v công tác điu hành giá năm 2017, đ ra phương hướng, kch bn và gii pháp kim soát lm phát dưới 4% trong năm 2018 theo Ngh quyết ca Quc hi, Phó Th tướng Vương Đình Hu, Trưởng Ban Ch đo điu hành giá ca Chính ph cũng tin tưởng hoàn hoàn đ kh năng kim soát lm phát năm 2018 trong mc Quc hi giao dưới 4%.

Mt s đ xut

Đ thc hin được mc tiêu tc đ tăng giá tiêu dùng bình quân khong 4%/năm trong năm 2018 như Ngh quyết ca Quc hi đ ra, theo chúng tôi, cn thc hin mt s gii pháp cơ bn sau:

 Mt là, công tác qun lý giá, bình n giá cn tiếp tc tăng cường nhm kim soát lm phát, bo đm mc tiêu n đnh kinh tế vĩ mô; đng thi, theo dõi cht ch din biến ca ch s CPI đ có s điu chnh kp thi.

Hai là, điu hành CPI phi bám sát và h tr cho mc tiêu tăng trưởng, tránh to ra lm phát kỳ vng hay to ra “đ tr” ca lm phát trong nhng năm sau. Đnh hướng điu hành lm phát là bám sát quy lut cung - cu ca th trường, không áp đt th tc hành chính. 

Trong đó, cn kim soát cht ch phương án giá và mc giá đi vi các hàng hóa, dch v do Nhà nước đnh giá; giám sát cht ch kê khai giá ca doanh nghip đi vi mt hàng bình n, mt hàng kê khai giá... Tt c nhng mt hàng, dch v mà Nhà nước đnh giá, trong năm 2018 cn điu chnh cho phù hp theo tng thi đim, tránh hin tượng đưa vào thi đim cao đ, dn đến phn ng dây chuyn. Đng thi, phi theo dõi sát sao th trường, không đ xy ra biến đng

Ba là, chính sách tin t cn được điu hành linh hot, bám sát các din biến th trường tài chính tin t trong nước và quc tế đ đt được mc tiêu kim soát lm phát, n đnh th trường ngoi t, góp phn n đnh kinh tế vĩ mô. n đnh kinh tế vĩ mô, n đnh tài chính vn cn là ưu tiên ln nht trong điu hành chính sách tin t nhm kim soát lm phát.

Đng thi, Ngân hàng Nhà nước cn tiếp tc n lc neo gi kỳ vng lm phát mc thp hp lý, nhm gim ri ro và bt đnh cho nn kinh tế. Đng thi, duy trì mt bng lãi sut hp lý, phù hp vi din biến kinh tế vĩ mô và tng bước phn đu gim hơn na lãi sut khi có điu kin thích hp. Không bơm tin ra th trường t dn đến tình trng không hp th được, nếu phát trin kinh tế da trên tăng trưởng tín dng rt ri ro v n xu. Ngoài ra, khi cung cp ngun vn phi cân nhc kh năng hp th ca doanh nghip và s dng hiu qu; hơn na, không điu chnh t giá đt ngt, gây sc cho th trường.

Bên cnh đó, tiếp tc phn đu gim lãi sut cho vay phù hp vi điu kin kinh tế vĩ mô, bo đm thanh khon, kim soát cht ch và nâng cao cht lượng tín dng, bo đm an toàn h thng, nht là tín dng cho vay th trường bt đng sn, th trường chng khoán.

Trên th trường ngoi hi, có mt thun li là hin trng thái ngoi t khá tt, nên Ngân hàng Nhà nước đã tăng mua ngoi t trong năm va qua, đng thi, Ngân hàng Nhà nước cũng theo sát th trường trong nước đ sn sàng can thip kp thi nhng tác đng ca hot đng mua ngoi t thông qua các công c tin t và th trường m (OMO). 

Bn là, phi có chính sách tài khóa tht cht. Phi s dng ngun ngân sách mt cách hp lý nht. Chính sách tài chính cũng vô cùng quan trng, tác đng ti kim soát lm phát. Vi chính sách tài khóa cht ch được thc thi mt cách có hiu qu, cũng như kim soát vic chi tiêu ca ngun ngân sách mt cách hp lý, thì chc chn mc tiêu kim soát lm phát năm 2018 là 4% có th kh thi.

Năm là, trước nhng áp lc lên lm phát, B Tài chính, B Công Thương, B Kế hoch và Đu tư và Ngân hàng Nhà nước cn ch đng và phi hp cht ch trong đánh giá tình hình giá c, xây dng các phương án điu hành giá (giá dch v y tế, dch v giáo dc, giá đin, giá nước sinh hot), lãi sut và t giá đ ch đng kim soát lm phát. Trước khi điu chnh giá ca các loi hàng hóa và dch v k trên cn tính toán, thng nht và báo cáo Chính ph.

Sáu là, tiếp tc ci cách hành chính, ct gim các th tc đu tư kinh doanh, to thun li cho doanh nghip; nhanh chóng sa đi, ban hành chính sách thu hút doanh nghip đu tư vào nông nghip, nông thôn; tiếp tc ch đo các cơ quan chc năng gim lãi sut, gim chi phí cho hot đng sn xut, kinh doanh.

Tiếp tc hoàn thin h thng pháp luật và nâng cao hiu lc, hiu qu thi hành pháp lut. Đy mnh ci cách hành chính, ci cách tư pháp, đy mnh công tác phòng, chng tham nhũng, lãng phí.

By là, Vit Nam hin nay ngày càng xut hin nhiu người dân thuc tng lp trung lưu và giàu có hơn, mc thu nhp bình quân ca người dân tăng... Do đó, thúc đy kh năng mua sm, tiêu dùng ni đa tăng theo là gii pháp nên được tính đến. D báo trong năm 2018 và nhng năm ti, xu hướng này vn tiếp tc tăng, s to cơ hi thun li cho hot đng sn xut, kinh doanh ni đa./.

Tài liu tham kho

Tng cc Thng kê (2017). Báo cáo Tình hình kinh tế - xã hi năm 2017, ngày 27/12/2017

PGS, TS. Ngô Trí Long - Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính
Nguồn: Theo Tạp chí Kinh tế và Dự báo số 1/2018
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan