Cập nhật ngày 08/05/2013 - 09:54:03

           

Việt Nam nên sẵn sàng khi "hết tiêu chuẩn" vay ưu đãi

- Được xếp là nước thu nhập trung bình thấp, đồng nghĩa với việc nhận nguồn vốn vay ưu đãi IDA sẽ giảm xuống, thay vào đó là phải có kế hoạch để sử dụng vốn ít ưu đãi hơn IBRD cho hiệu quả.

Đó là những lời khuyên mà ông Axel Trosenbunrg, Phó Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (WB), phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương đưa ra trong buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh ngày 7/5, nhân chuyến làm việc tại Việt Nam.

Toàn cảnh buổi làm việc giữa Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh và Phó Chủ tịch WB Axel Trosenbunrg

Hiệu quả to lớn của vốn IDA

Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh đánh giá cao sự hỗ trợ của WB cho Việt Nam trong những năm qua, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng kết cấu hạ tầng cũng như giải quyết các vấn đề xã hội.

Phó Chủ tịch WB Axel Trosenbunrg cho biết, Việt Nam là nước hưởng lợi từ nguồn vốn IDA lớn thứ 2 sau Ấn Độ. Việc sử dụng nguồn vốn IDA đã mang lại nhiều kết quả, đặc biệt là thành công trong công tác xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam. Ông Axel Trosenbunrg khẳng định, Việt Nam sẽ tiếp tục được hưởng nguồn vốn IDA trong thời gian tới, tuy nhiên, cần định hướng cho quá trình vay vốn IDA.

 
 

Phó Chủ tịch WB lưu ý, Việt Nam cần có sự kết nối chặt chẽ đối với các nước trong khu vực để tiếp tục thu hút nguồn vốn IDA; đồng thời, chú trọng giải ngân nguồn vốn IDA, đây sẽ là lợi thế trong việc đàm phán để có được nguồn vốn IDA.

Đối với nguồn vốn IBRD, Việt Nam cũng cần tăng thêm sử dụng nguồn vốn này. Hiện nay, chi phí vốn IBRD không còn cao so với trước đây và đang có lợi thế cạnh tranh, mức lãi suất hiện dưới 1%. Vì vậy, WB mong muốn được làm việc với Chính phủ để đưa ra những cách tiếp cận khác nhau, nhằm tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực từ nhóm các tổ chức của WB, đặc biệt là từ nguồn vốn IBRD.

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhấn mạnh, phía Việt Nam luôn ý thức được việc quan tâm cân bằng đầu tư kết cấu hạ tầng với các chương trình an sinh xã hội. Vì vậy, trong những năm vừa qua, vốn IDA đã được sử dụng cho cả 2 mục đích này. Cụ thể, nguồn vốn IDA của WB đã được Việt Nam sử dụng cho lĩnh vực: xóa đói giảm nghèo, nông nghiệp, biến đổi khí hậu, y tế, giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực… đều là những vấn đề rất quan trọng của xã hội.

Lấy dẫn chứng về hiệu quả của vốn IDA trong lĩnh vực xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam, người đứng đầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư chia sẻ, khi còn ở cương vị lãnh đạo cấp cao ở một địa phương miền núi phía Bắc, nhiều dân tộc, ông đã lãnh đạo việc sử dụng nguồn vốn của WB trong các chương trình xóa đói giảm nghèo ở đây và chứng kiến sự đổi thay, hiệu quả rõ rệt. Người dân nơi đây đã quá quen với những con đường với "thương hiệu WB”. Đặc biệt, phụ nữ là đối tượng được hỗ trợ rất nhiều trong cuộc sống nhờ nguồn vốn của WB. Vì vậy, có thế nói, đây là những ấn tượng rất sâu sắc của người dân tộc đối với nguồn vốn IDA của WB cũng như của các nhà tài trợ khác.

Việt Nam chưa muốn "tốt nghiệp sớm" IDA

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho biết, Việt Nam đã được xếp vào nước có thu nhập trung bình thấp, do vậy cũng đã chuẩn bị tư tưởng phải giảm dần tỷ trọng nguồn vốn vay ưu đãi IDA (nguồn trợ cấp ưu đãi lớn nhất trên thế giới, không lấy lãi) để chuyển sang sử dụng vốn IBRD (nguồn hỗ trợ với mức lãi suất thấp).

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng chia sẻ, mặc dù là nước có thu nhập trung bình thấp, nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn, đặc biệt các vùng cao miền núi vẫn trông đợi nhiều vào nguồn vốn IDA, bởi ngân sách hiện nay của Việt Nam chưa đủ để lo được.

 
 

Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho biết, để sử dụng các nguồn vốn vay hiệu quả, Việt Nam đang tiến hành xây dựng các chính sách, thể chế … Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang xác định những tiêu chí sử dụng nguồn vốn IDA, IBRD và sự phối hợp giữa 2 nguồn vốn này trong dự án, đặc biệt là sử dụng một cách hiệu quả hơn nữa nguồn IDA nhằm tạo ra giá trị cao hơn, tạo sự lan tỏa lớn nhất. Các tiêu chí đó là:

- Phải phù hợp với các điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

- Các nguồn vốn của WB phải mang lại giá trị gia tăng cao hơn, tác động lan tỏa lớn hơn.

- Phải tiếp tục quan tâm đến sự cân bằng của an sinh xã hội, đặc biệt là xóa đói giảm nghèo.

- Đối với lĩnh vực đầu tư cho dự án kết cấu hạ tầng, ngoài việc phải từng bước chuyển dần sang vốn vay để hoàn vốn, thì còn phải tiếp cận với vùng, làm sao cho có hiệu quả hơn, tránh chia cắt phân tán hiện nay ở các địa phương.

- Cần phải có một kế hoạch quá độ ở các địa phương, các bộ, ngành để quen dần với việc từ cấp “cho không” sang lĩnh vực vay lại để đầu tư, hoàn vốn.

- Cần xác định rõ, ý thức về việc sử dụng các nguồn vốn IDA, IBRD, IFC, MIGA…

- Việc sử dụng các nguồn lực mới như việc bảo lãnh dự kiến sẽ được sử dụng nhiều hơn, các phương thức giải ngân dựa vào kết quả mà WB thí điểm, để WB có thể làm việc trực tiếp với các địa phương.

Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, tới đây Bộ sẽ xây dựng danh mục dự án trong 2 nguồn vốn IDA và IBRD để trình Chính phủ. Khi Chính phủ thông qua sẽ là tiêu chí để Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng WB lựa chọn, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn này của các dự án trong thời gian tới.

Ý thức được việc WB và các nhà tài trợ dù có ưu ái Việt Nam đến đâu thì tỷ trọng vốn IDA trong ODA sẽ giảm dần và vay thương mại sẽ tăng dần lên, đó là điều không tránh khỏi. Việt Nam sẽ phải đi trên con đường đó, chỉ có điều là “đi làm sao cho vững chắc”, Bộ trưởng Vinh nói.

 

Cần thúc đẩy giải ngân mạnh hơn

Về vấn đề giải ngân vốn ODA, phía Việt Nam luôn ý thức được rằng, không có nhà tài trợ nào muốn tiếp tục tài trợ cho một quốc gia khi việc giải ngân dự án chậm chạp. Vì vậy, Việt Nam đang hết sức cố gắng trong việc này. Lý giải cho việc giải ngân chậm, Bộ trưởng cho biết do Việt Nam gặp nhiều vấn đề về: giải phóng mặt bằng, vốn đối ứng, năng lực của các ban quản lý…

Nhưng trong những năm gần đây, đặc biệt là từ năm 2012 đến nay, Chính phủ Việt Nam đã hết sức cố gắng trong việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn ODA, trong đó có IDA. Trong năm 2009, Việt Nam đã giải ngân được 401 triệu USD, năm 2011 là 635 triệu USD, năm 2012 là 863 triệu USD. Tức là trong vòng 4 năm, số vốn giải ngân đã tăng lên trên 100% và Việt Nam đang kiến nghị lên Chính phủ tiếp tục tháo gỡ để có vốn đối ứng nhằm đẩy nhanh tốc độ giải ngân lên trong năm tài khóa 2013. Đồng thời, rà soát những dự án “đen” – những dự án có tốc độ giải ngân chậm để xử lý mạnh tay, tạo ra những chuyển biến rất mạnh trong việc giải ngân nguồn vốn. Bộ trưởng cũng hy vọng, “trong thời gian tới, mức giải ngân sẽ cao hơn, vượt trên mức bình quân của khu vực”.

Phó Chủ tịch WB bày tỏ, ông mong muốn Việt Nam có thể giải ngân hơn 1 tỷ USD trong năm nay và WB cũng mong muốn kết hợp với Chính phủ để tìm kiếm nguồn lực bổ sung cho vốn của khu vực công từ khu vực tư nhân. Ông khẳng định, các cán bộ của WB sẽ luôn sẵn sàng hỗ trợ và hai bên cần nỗ lực hết sức để những mục tiêu này trở thành thực tế./.

Việt Nam đang được WB xếp vào nhóm nước cho vay hỗn hợp giữa chương trình của Hiệp hội Phát triển Quốc tế (vốn IDA) và Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (vốn IBRD). Trong đó, chủ yếu vẫn là vốn IDA với các điều kiện ưu đãi hơn nhiều so với IBRD.

 

 

Lê Vân

* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan