Cập nhật ngày 25/11/2015 - 13:58:40

           

Tái cơ cấu đầu tư công: Nhà nước cần “dũng cảm” thay đổi vai trò của mình

- Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan đã nhận định như vậy tại Diễn đàn Tái cơ cấu đầu tư công gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng kinh tế xanh ngày 24/11/2015, do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương tổ chức.

Vn dm chân ti ch

Cũng ti Din đàn, TS. Vũ Đình Ánh cho rng, hiu qu đu tư ca Vit Nam thp. Quy mô đu tư công liên tc tăng cao c 3 b phn cu thành đu tư công. So vi GDP (giá thc tế), đu tư công bt đu tăng vt t năm 1996 lên đến đnh cao trên dưới 20% GDP giai đon 1999-2006 ri gim xung dưới 18% GDP t năm 2007. Đc bit, trùng vi 2 năm 2008 và 2011 có lm phát cao gn 20%,  t trng đu tư công đt ngt gim xung mc thp tương đương năm 1995 là dưới 14% GDP theo giá thc tế. Do khó khăn v kinh tế và ngân sách nhà nước nên quy mô đu tư công năm 2013 rơi xung mc thp k lc dưới 11% GDP trước khi phc hi lên mc 12,36% GDP năm 2014.

Trong sut giai đon 1995-2012, t trng vn đu tư t ngân sách nhà nước trong tng vn đu tư công liên tc chiếm t trng ln nht vi trên 40%. Đc bit, nhng năm 2005-2009 và 2011-2012, t trng vn đu tư t ngân sách nhà nước chiếm ti trên 50%, thm chí trên 60% tng vn đu tư công chng t n lc rt ln trong tăng đu tư công nói chung và đu tư t ngân sách nhà nước nói riêng.

Điều đáng lưu ý là đu tư công còn trông cy vào vn vay ti trên dưới 30% giai đon 1998-2003 và đt ngt lên đến k lc 36,6% năm 2010 và ti 42,5% năm 2014 trong khi t trng vn đu tư ca doanh nghip nhà nước li có xu hướng gim liên tc sut thi kỳ 1995-2005 trước khi đt ngt tăng vt lên trên 30% vào 2006-2007 ri li gim xung mc dưới 20% k t năm 2010, thm chí xung gn 10% năm 2012 và 2014.

Đng tình vi nhn đnh ca TS. Ánh, TS. Nguyn Đình Cung, Vin trưởng Vin Nghiên cu Qun lý Kinh tế Trung ương cho rng, đu tư công kém hiu qu va dn đến các bt n vĩ mô, va làm gim năng sut, hiu qu, năng lc cnh tranh chung ca nn kinh tế trong ngn và dài hn.  

góc đ đánh giá đu tư công lãng phí và dàn tri, theo TS. Huỳnh Thế Du, Chương trình Ging dy Kinh tế Fulbright, mt trong nhng vn đ nghiêm trng nht hin nay Vit Nam hu như đa phương hay đơn v nào cũng mun có được nhng công trình quy mô được h tr t ngân sách trung ương mà không quan tâm đến hiu qu và s hu dng ca chúng. Đc bit gn đây ni lên kế hoch xây dng các trung tâm hành chính tp trung nghìn tỷ. Đơn c như Sơn La – mt đa phương có s thu ngân sách hơn 3.000 tỷ đng nhưng li có kế hoch xây cm tượng đài và qung trường lên đến 1.400 tỷ đng…

Nhn đnh v nguyên nhân trc tiếp khiến cho tái cơ cu đầu tư công thu được kết qu hn chế, TS. Vũ Đình Ánh cho rng tái cơ cu đầu tư công không gn vi thay đi vai trò  ca Nhà nước trong nn kinh tế. Sau 5 năm mà đi mi th chế hu như vn “dm chân ti ch” và ước mong “Nhà nước phi làm tt chc năng kiến to phát trin vn ch là mong ước…”.

Chuyên gia kinh tế, bà Phm Chi Lan li cho rng như thế vn chưa đ và vn chưa phi là nguyên nhân gc r. Bi “tái cơ cu đầu tư công và thay đi vai trò ca Nhà nước trong nn kinh tế din ra chm chp có nguyên nhân rt ct lõi t tư duy và li ích ca chính nhng người trong cuc”, bà Lan cho biết thêm.

 

                              Toàn cảnh Diễn đàn Tái cơ cấu đầu tư công gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng kinh tế xanh 

 

Nhà nước cn “dũng cm” thay đi vai trò ca mình

Nhn mnh vai trò ca Nhà nước, chuyên gia kinh tế Phm Chi Lan cho rng, Nhà nước cn dũng cm thay đi vai trò ca mình, tp trung thc hin vai trò kiến to s phát trin, nhường li cho th trường và xã hi vai trò đu tư thương mi và sn sàng đ xã hi chung tay thc hin mt phn các d án phc v mc đích công cng, như hu hết các nước trên thế gii đã và đang làm. “Ch trên cơ s đó mi có th thc hin tái cơ cu đu tư công, nếu không tái cơ cu đu tư công s không có phương hướng và đích đ đi đến”, chuyên gia Phm Chi Lan nhn mnh thêm.

Đng quan đim vi bà Lan, TS. Nguyn Tú Anh, Trưởng ban Chính sách kinh tế Vĩ mô, Vin Nghiên cu Qun lý Kinh tế Trung ương cho rng, tái cơ cu đu tư công phi gn vi đi mi th chế kinh tế, cn phân đnh vai trò ca Nhà nước và th trường. Bên cnh đó, quy trình phân b đu tư công phi da trên cơ chế cnh tranh, các tnh cn trình lên d án đu tư công cnh tranh nhau và cn có Hi đng đánh giá tính cnh tranh vi nhau v hiu qu, tính lan ta. Xây dng cơ chế cnh tranh công khai ngun vn đu tư công sẽ góp phn hình thành cơ chế đánh giá hiu qu kinh tế - xã hi sau khi d án đã đi vào khai thác s dng so vi hiu qu d kiến trong h sơ d án và so sánh gia các đa phương, các đơn v s dng vn đu tư công.

Khng đnh xu hướng đu tư công theo hướng kinh tế xanh, TS. Nguyn Mnh Hi, Trưởng ban Chính sách Dch v công, Vin Nghiên cu Qun lý Kinh tế Trung ương cho rng, đu tư công xanh là mt phn quan trng trong tái cu trúc nn kinh tế theo hướng phát trin kinh tế xanh đang ngày càng là mt xu thế tt yếu ca các nước trên thế gii mc dù chưa có các bước đi c th. “Đ vượt qua khng hong, nhiu nước đã la chn con đường này vi quyết tâm cao và Vit Nam cũng không phi là ngoi l trong dòng chy toàn cu y. Mô hình phát trin kinh tế xanh là bước phát trin tiếp theo ca mô hình hướng ti phát trin bn vng đã được khng đnh trên thế gii cũng như Vit Nam”, TS. Hi nhn mnh.   

Phát biểu kết thúc Diễn đàn, TS. Nguyễn Đình Cung cho rằng đầu tư công, tái cơ cấu đầu tư công là một trong những vấn đề thách thức nhất của cải cách kinh tế của Việt Nam. Thách thức nằm ở chỗ không chỉ phân bổ lại nguồn lực, thay đổi cách thức phân bổ nguồn lực cho hiệu quả hơn mà còn hướng tới trào lưu mới là tăng trưởng xanh./.                                 

Thanh Hà
* Ý kiến bạn đọc
* Tin đáng chú ý
* Các tin liên quan